MlERZESZYN PO ROKU 1945

W czasie II wojny światowej Mierzeszyn nie poniósł znacznych szkód materialnych. 12 mar­ca 1945 r. wieś została zajęta przez żołnierzy 2 Armii Uderzeniowej II Frontu Białoruskie­go, którzy wyparli Niemców z tych terenów. W walkach zginęło około 530 żołnierzy radzieckich, których zbiorowa mogiła znajduje się w Warczu, niedaleko Mierzeszyna⁴⁸.

Lata powojenne na pewno nie były łatwe dla tych, którzy tę wojnę przeżyli. Część z nich straciła swoich bliskich, dobytek, ucierpiała duchowo i cieleśnie. Do tego doszły przeżycia związane z nieludzkim zachowaniem żołnierzy radzieckich oraz istna „wędrówka ludów", podczas której wyjeżdżała z parafii do Niemiec ludność ewangelicka, a przybywała ludność z Rypina i Kielecczyzny⁴⁹.

Na mocy ustaleń nowej władzy Mierzeszyn przestał być gminą. Włączono go do gminy Trąbki Wielkie. We wsi utworzono natomiast Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, które funkcjonowało do lat 70. XX w. Wybrano też nowego sołtysa, którego i nikt nie pamięta. W okresie powojennym funkcję tę pełniło zaledwie kilka osd. 50. był nim Zygmunt Bławat. Od roku 1961 do 1994 - Stanisław Klinkosz, za;

deusz Mundrzyński. W 1998 r. na sołtysa wybrano Jana Rojkiewicza, a dwa lat;

tę Lewandowską. Obecnie jest nim Irena Kuchnowska⁵⁰.

instytucje ŻYCIA RELIGIJNEGO I PUBLICZNEGO

kościoły W mierzeszynie. Parafia św. Bartłomieja Apostoła jest jedną z i w powiecie gdańskim. Wzmianka o niej występuje w dokumencie lokacyjnym;

nie ma tam jednak nazwiska proboszcza⁵¹.

Po pokoju toruńskim w roku 1466 Polska odzyskała Pomorze, a Mierze;

w skład dóbr królewskich. Król oddawał tę wieś w dzierżawę różnym szlachcic i pruskim. W 1570 r. dzierżawę objął szlachcic pomorski Jan ze Skórcza, zago nin⁵². -

W latach 1571-1616w kościele posługę kapłańską sprawował Baltazar Schu cina. Po 45 latach luterańskiego duszpasterzowania został on z Mierzeszyna a kościół z powrotem przejęli katolicy. Od tego czasu stanowili oni zdecydoi szość. W roku 1687, w całkowicie ewangelickim Mierzeszynie, kościół był opu;

niedbany.

Wizytacja, księdza biskupa Madalińskiego z Włocławka w roku 1688 stwierdź rzeszynie, stanowiącym dobra królewskie, był kościół filialny, znajdujący się w ba'i nym stanie, należący do parafii św. Wojciecha pod Gdańskiem. Większa część ri byla wyznania ewangelickiego. W całej parafii ksiądz biskup wizytator naliczył 9 tolików, 497 ewangelików i 17 Żydów. W roku 1880 parafia liczyła już 2149 dii 1939 liczyła około 2000 dusz, w tym około 500 katolików i około 1500 ewangeli,

W roku 1749 parafia otrzymała proboszcza. Został nim Jakub Schulz. Para do dekanatu Gdańsk. W roku 1781 w parafii nie obradowano. Od roku 1820 p) rezydujący w Mierzeszynie obsługiwali parafię Mierzeszyn i Przy widz⁵³.

Wskutek pożaru z 2 września 1868 r. zostały zniszczone cale zabudowania pat bania została odbudowana w 1870 r., a stodoła i stajnia w 1877.

Do parafii Mierzeszyn należały 4 włóki i, prócz plebanii, jedna chałupa, z któł pobierał czynsz. Jak wykazuje wyciągz księgi wieczystej z 1903 roku parafia. Mię zapisana w księgach wieczystych hipotecznych jako właściciel nieruchomości 66,06 ha. Po drugiej wojnie świata w ej nieruchomości te zostały przejęte przez Ska a, przy parafii pozostało wraz z zabudowaniami 1,05 ha''¹.

Ewangelicy mieszkający na. terenie parafii Mierzeszyn należeli do roku 1701 d kiego kościoła w Przywidzu, a po jego zniszczeniu do kościoła w Lublewie. Od rok wu przenieśli się do kościoła w Przywidzu, który został wybudowany w W 1901 roku ewangelicy w Mierzeszynie otrzymali swój kościół. Z.osta.1 on wybudt lu ordenstił pod patronatem cesarzowej, wedlugplanów tajnego radcy budowlanek mię. Pastorem został Kurowski, a po nim od roku 1934 Bogdański.\

grób ZAMORDOWANEGO PRZEZ HITLEROWCÓW KSIĘDZA jana pawła aeltermanna

W roku 1946 ksiądz Kolakowski urządził uroczyste poświęcenie kościoła ewangelickiego w obecności wiernych i przedstawicieli władz państwowych. Od tego czasu proboszcz parafii Mierzeszyn posiadał do niego klucze. Jak opowiadali wierni, nabożeństw w tym kościele nie odprawiano. Po październiku 1956 roku ewangelicy wyznania augsburskiego rozpoczęli stara­nia o odzyskanie tego kościoła. Władze państwowe przyznały go im 23 czerwca 1957 roku. Ksiądz Hen ryk Serwiński nie chciał oddać kluczy do kościoła, ale zdaije 23 listopada 19 57 ro­ku do Wydziału Administracji w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Pruszczu Gdań­skim. Ewangelicy po odzyskaniu kościoła raz jeden odprawili w nim nabożeństwo. Zjechali się licznie z różnych stron, ale na tym zakończyli. Rada oddala budynek kościoła Wojewódzkie­mu Związkowi Aptek „Cefarm", który do roku 1981 wykorzystywał go jako magazyn^.

Plebania i budynki gospodarcze w roku 1945 znajdowały się w należytym stanie. Stodoła była kryta papą, dach nie był smarowany i pod wpływem warunków atmosferycznych belki zgnity i stodoła około roku 1954 się zawaliła.

Wierni w pierwszych latach po wojnie bardzo licznie uczęszczali na msze w niedziele i świę­ta, a w późniejszym czasie już coraz mniej. W 1948 roku erygowano kaplice w domu mieszkal­nym Piankowskiego i od tego czasu ks. proboszcz odprawiał tam msze święte raz w miesiącu^⁶.

W roku 1960 staraniem ks. Stefana Szczypińskiego odnowiono kościół, a mianowicie naprawiono dach i odmalowano wnętrze⁵⁷, a w roku 1964 przeprowadzono remont pleba-nii⁵⁸.

23 września 1965 r. w Mierzeszynie odbyła się uroczystość z okazji 25-lecia kapłaństwa proboszcza Mieczysława Masłyka. Uczestniczył w niej ks. bp ordynariusz Edmund Nowic-ki. Kościół parafialny był wypełniony wiernymi⁵⁹.

W czerwcu 1969 r. dokonano remontu dachu kościoła oraz położono nową dachówkę. Poprawiono także zabytkowy mur wokół świątyni i wymieniono okna w zakrystii⁶⁰.

Z dniem 15 lipca 1970 r. ks. Mieczysław Masłyk został zwolniony z obowiązku admini­stratora parafii Mierzeszyn. Na jego miejsce mianowano ks. Gerarda Borysa. Następnego dnia ks. Masłyk, w obecności ks. dziekana Józefa Waląga, przekazał parafię św. Bartłomie-jaks. Borysowi, który swojąposługę sprawuje do dnia dzisiejszego. Należy stwierdzić, że pa­rafia była bardzo zaniedbana, ale nie z winy kapłana, lecz trudnych warunków. Ludność była bardzo zróżnicowana, zebrana z caiej ojczyzny. Odległość do kościoła większości wier­nych wynosiła około 12 kilometrów. Plebania była zniszczona, wymagała remontu, nie po­siadała żadnego wyposażenia. Naczynia liturgiczne były zniszczone. Wszystko to wymagało ogromnej pracy i nakładu środków finansowych.

Z pomocą innych księży i parafian, a przede wszystkim dzięki inicjatywie ks. proboszcza udaio się doprowadzić do należytego porządku obejście kościoła i plebanię. 23 sierpnia 1970 r. odbył się odpust parafialny ku czci św. Bartłomieja⁶¹.

W okresie wakacyjnym roku 1970 przygotowano w domu gospodarczym piękną salkę ka­techetyczną. Chociaż problemów urzędowych było niemało, to jednak istnieje ona do dzi­siaj. Ukarano jednak proboszcza zabraniem ziemi o powierzchni niecałego hektara⁶².

W późnych godzinach wieczornych 23 października 1970 r. zauważono pożar zakrystii. Była to wielka tragedia dla parafii, dlatego każdy, kto tylko mógł, spieszył z pomocą, aby ra­tować kościół przed spaleniem. Pełniący dyżur miejscowy funkcjonariusz milicji obywatel­skiej zauważył ogień, zorganizował ludzi i wezwał na pomoc straż pożarną. Pożar udało się opanować. Dzięki grubym drzwiom wejściowym ogień nie przedostał się do środka. Nie uratowano jednak nawet najmniejszej rzeczy z zakrystii. Na szczęście, cenniejsze naczynia liturgiczne znajdowały się w tym czasie na plebanii. Po przeprowadzonym dochodzeniu stwierdzono, że przyczyną pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej. Dzięki ubezpiecze­niu wnętrza kościoła udało się w szybkim czasie wybudować nową zakrystię. Chociaż po­goda nie sprzyjała budowie, gdyż była to pora zimowa, to na święta Bożego Narodzenia zakrystia była nowa od fundamentu i powiększona⁶³. W roku 1977 nastąpił kolejny remont kościoła, który trwał półtora miesiąca. Zlikwidowano podstawę zabytkowego ołtarza, zbi­to stare tynki, usunięto ławki. Zakonserwowano i pozłocono balustradę chóru, ambonę oraz zabytkowy feretron. Wycementowano posadzkę, założono elektryczne ogrzewanie i postawiono nowy marmurowy ołtarz. Na szczególną pochwałę zasługuje młodzież, która chętnie służyła pomocą⁶⁴.

W roku 1972 wybetonowano chodniki w obejściu kościoła oraz dobudowano przed par­kanem dwa schody w celu łatwiejszego wchodzenia. Przy upiększaniu kościoła pomagali mieszkańcy⁶⁵.

Podczas niedzielnej mszy św. poświęconej Chrystusowi Królowi, a dokładnie 23 listopa­da 1980 r., ks. bp Lech Kaczmarek dokonał konsekracji dwóch nowych dzwonów, ufundo­wanych przez parafian. Większy poświęcony jest Matce Najświętszej i nosi imię Maryja, a mniejszy ma imiona Józef Bartłomiej. Rodzicami chrzestnymi byli wszyscy ofiarodawcy⁶⁶.

23 kwietnia 1989 r. odbyło się spotkanie z murarzami i została przedstawiona wizja od­nowy kościoła poewangelickiego. Rozpoczęto prace remontowe. Oczyszczono kamienie, cegłę zewnętrzną i wewnętrzną. Przychodziły również dzieci, młodzież i panie, które czy­ściły kamienie i cegłę, używając do tego zwykłej słoniny, zbieranej w całej parafii. Trudniej­sze prace wymagały odwagi, np. czyszczenie sufitu i jego konserwacja⁶⁷. Po wielu miesiącach

trudnej i mozolnej pracy cel został osiągnięty. 27 maja 1990 r. odbyła się uroczystość poświę­cenia odnowionego kościoła poewangelickiego pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa.

odnowione WNĘTRZE KOŚCIOŁA POEWANGELICKIEGO

kościół POEWANGELICKI PW. najświętszego serca pana jezusa 18

Kolejnym wielkim wydarzeniem było 25-lecie kapłaństwa ks. Gerarda Borysa, które świę­towano 13 czerwca tego samego roku. 24 czerwca 1990 r. odbył się w odnowionym koście­le pierwszy z corocznych odpustów. W kościele pw. św. Bartłomieja odpust parafialny wypada w dzień tego świętego, czyli 24 sierpnia.

Szkoła Podstawowa otrzymała swojego patrona 13 października 2003 r. Został nim ks. dziekan Jan Paweł Aeltermann, pracujący w parafii Mierzeszyn przez 27 lat. Wierny Panu Bogu, oddany ludowi, przeciwstawiający się nazizmowi niemieckiemu, za co był szykanowany, więziony i zamordowany. Rozstrzelano go 22 listopada 1939 r. w Nowym Wiecu⁶⁸.

Od 2 sierpnia 2004 r. miały miejsce prace renowacyjne w kościele św. Bartłomieja. Od­malowane zostało wnętrze kościoła, jak również odnowiono ołtarz główny, ambonę i po­zostałe figury świętych. Obejście kościoła wyłożono nowymi płytkami. W roku 2007 na wieży kościoła poewangelickiego rodzina państwa Bukowskich z Mierzeszyna urucho­miła zegar.

Obecnie do parafii należą następujące wioski: Mierzeszyn, Domachowo, Błotnia, Za-skoczyn, Warcz, Miłowo, Kozia Góra i Olszanka.

Na przestrzeni wieków posługę kapłańską w parafii św. Bartłomieja sprawowali:

1. Baltazar Schulte 1571-1616

2. Ks. Jakub Dyzma Szulc 1749 - zm. ok. 1761/1765

3. Ks. Krzysztof Kozikowski 1765-1772

4. Ks. Andrzej Gerhman 1772-1784

5. Ks. Bielski 1784-1791

6. Ks. Wimmer 1791-1796

7. Ks.Garant 1796-1819

8. Ks. Mateusz Przygorski 1819-1820

9. Ks. Celestyn Teichert 1820-1828

10. Ks. Wilhelm Miecznikowski 1828-1848

11. Ks. Antoni Kapica 1848-1850

12. Ks^Wiktor Christen 1850-1853

13. Ks. Józef Zawiszewski 1853-1861

14. Ks. Józef Wegner 1862-1866

15. Ks. HeliodorJeske 1866-1872

16. Ks. Ferdynand Ohi 1872-1895

17. Ks. Brzeziński 1894-1895

18. Ks. Studziński 1895-1896

19. Ks. Wincenty Rutz 1896-1899

20. Ks. Józef Schwabe 1899-1910

21. Ks. Robert Prądzyński 1910-1912

22. Ks.Jan Paweł Aeltermann 1912-1939

23. Ks. Piotr Thiessen 1940-1941

24. Ks. Ildefons Kunemund 1941-1946

25. Ks. Mieczysław Masłyk 1962-1970

26. Ks. Gerard Borys 1970 - do chwili obecnej⁶⁹.

instytucje ŻYCIA PUBLICZNEGO

szkoła podstawowa - 14 lipca 1945 r. do Mierzćszyna przyjechał Henryk Pieciak, który został mianowany na stanowisko kierownika szkoły. Jego głównym jego zadaniem było zor­ganizowanie we wsi placówki oświatowej. Znoszono ławki, odnawiano izby lekcyjne, zbiera­no pozostawione w różnych miejscach pomoce naukowe, doprowadzono budynek do użytkowania. We wrześniu 1945 r. rozpoczął się pierwszy po wojnie rok szkolny. Kierow­nik Pieciak pragnął, aby uroczystość ta wypadła jak najlepiej. Zatrudniono nauczycielkę, pa­nią Chablerową. W czasie inauguracji nowego roku szkolnego okolicznościowe przemówienie wygłosili wójt gminy Józef Olszewski oraz Henryk Pieciak. Naukę rozpoczęło 47 uczniów. Na spotkanie przybyli również rodzice, którzy wspominali trudny okres okupacji⁷⁰.

Na przełomie lat 60. i 70. kierownikiem szkoły była Maria Stryczyńska, a po niej Ludwik Jakubek. Od l sierpnia 1983 do 31 sierpnia 1985 r. dyrektorem placówki była Elżbieta Ko-derko, a od l września 1985 do 15 lutego 1987 r. Ewa Florczyk. Od 16 lutego 1987 do 31 sierpnia 2004 r. dyrektorem Szkoły Podstawowej w Mierzeszynie była Zofia Szymań-ska, a od l września 2004 r. dyrektorem Zespołu Szkół Kształcenia Podstawowego i Gim­nazjalnego w Mierzeszynie jest Bogdan Skiba⁷¹.

Szkoła Podstawowa ma swojego patrona. 13 października 2003 r. uroczyście nadano jej imię ks. dziekana Jana Pawła Aeltermanna, niemieckiego księdza katolickiego, sprzeciwia­jącego się hitleryzmowi, który w mierzeszyńskiej parafii przepracował 27 lat. Podczas uro­czystej mszy św., sprawowanej przez ks. abp. Tadeusza Goclowskiego, został poświęcony sztandar szkoły.

uroczystość NADANI IMIENIA KSIĘDZA jana pawła aeltermanna SZKOLE PODSTAWOWEJ W mierzeszynie

zespół kształcenia podstawowego I gimnazjalnego W MlERZESZYNIE

biblioteka publiczna - w roku 1945 założony został księgozbiór biblioteki. Na począt­ku liczył 360 woluminów, teraz jest ich ponad 9 tysięcy, l sierpnia 1958 r. siedziba biblio­teki została przeniesiona z Olszanki do Mierzeszyna. Przez wiele lat mieściła się przy ul. Kasztanowej, znajduje się obecnie przy ul. Wolności. Pracownikami biblioteki by­li: Helena Skrzyńska, Żyta Jaszewska, Mieczysława Muszyńska, Wiesława Warzecha, a od 1998 r. Ewa Papis. W bibliotece dzieci spędzają wolny czas na głośnym czytaniu ksią­żek, wyszukiwaniu informacji, układaniu puzzli oraz wszelkiego rodzaju grach planszowych i edukacyjnych. Biorą też licznie udział w konkursach⁷².

siedziba gminnej biblioteki publicznej

ochotnicza STRAŻ pożarna - w roku 1945 r. w Mierzeszynie powstała Ochotnicza Straż Pożarna. Jej organizatorami byli: Hanko, Maj, Aleksander Temberski, Antoni Hinz i wielu innych. Strażacy otrzymali budynek, w którym znaleźli sikawkę, czyli pompę ręczną na cztery osoby, i kilka węży. Przed wojną prawdopodobnie była to siedziba nie­mieckiej straży pożarnej, zamknięta w czasie wojny. W czasie wojny był zamknięty. Członkami OSP byli wówczas gospodarze i ich synowie. Do pożarów jeździli wozem konnym. W roku 1947 założona została pierwsza drużyna pożarnicza. Strażacy organi­zowali także przedstawienia teatralne oraz zabawy ludowe. Pozyskane środki pieniężne przeznaczane były na mundury oraz wyposażenie remizy. 7 maja 1997 r. w OSP Mierze-szyn założona została pierwsza w gminie Trąbki Wielkie Młodzieżowa Drużyna Pożar­nicza Dziewcząt.

Członkowie OSP biorą czynny udział w corocznych zawodach sportowo-pożarni-czych oraz w konkursach wiedzy pożarniczej. Pełnią wartę honorową oraz pilnują nale­żytego porządku podczas uroczystości kościelnych. 25 sierpnia 2002 r. OSP w Mierzeszynie otrzymała sztandar, który został poświęcony w czasie uroczystej mszy odpustowej został uroczyście poświęcony. Wielu zasłużonych strażaków już nie żyje, ale pozostała po nich pamięć i wdzięczność za ratowanie ludzkiego życia i mienia. Obecnie prezesem OSP jest Krzysztof Kraiński, a naczelnikiem Marcin Butowski⁷³.

 poświęcenie SZTANDARU ochotniczej straży pożarnej 22

remiza ochotniczej straży pożarnej

ośrodek zdrowia - W budynku po byłej plebanii ewangelickiej znajduje się obecnie Ośrodek Zdrowia, w którym przyjmuje lekarz oraz stomatolog, a zabiegami zajmuje się pielęgniarka. Od podwórza znajduje się zakład fryzjerski oraz zakład.

ośrodek zdrowia

poczta - l października 1891 r. został utworzony w Mierzeszynie urząd pocztowy, któ­ry miał połączenie z urzędem w Pruszczu. Obecnie zatrudnionych jest trzech listonoszy i naczelnik poczty. Funkcję tę obecnie sprawuje Danuta Lorenc⁷⁴.

budynek POCZTY

przypisy

¹  I. Gajewski, Z wysoczyzny po depresję. Przewodnik turystyczny po powiecie gdańskim, Gdańsk 2006, s. 131-132.                                 ;

²   B. Roi, I. Strzelecka, Pruszcz Gdański i okolice. Katalog zabytków sztuki — województwo gdań­skie, Warszawa 1986, s. V.

³  Z materiałów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/01/01A1).

⁴  Tamże, (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/05/01AL).

5 Tamże, (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/08/01AL).

6 Tamże, (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/09/01AL).

7 Tamże, (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/10/01AL).

8 Tamże, (Mierzeszyn t. 173 - Sygn. Akt 0173/12/01AL).

9 W. Lega, Społeczeństwo i państwo gdańsko-pomorskie w XII—XIII wieku, Poznań 1956, s. 85.

10 K. Śląski, Podziały terytorialne Pomorza w XII-XIII wieku, Poznań 1960, s. 197-198.

11 E. Cieślak, Historia Gdańska, t. l, Gdańsk 1978, s. 62.

12 W. Lega, Kultura Pomorza we wczesnym średniowieczu na podstawie wykopalisk, Toruń 1930, s.349.

13 J. Ciarkowski, Pierwszy był Pruszcz, Pruszcz Gdański 2002, s. 160.

14  B. Roi, Pruszcz..., s. 33.

15 I. Gajewski, Z wysoczyzny..., s. 139—140.

16 B. Roi, Pruszcz..., s. 33-34.

17 I. Gajewski, Z wysoczyzny..., s. 140-141.

 18  Tamże, s. 139.

19  A. Zube, Danzig. Chronik Meisterswalde ein Deutsches Dorf, (maszynopis), s. 46

20 J. Muhl, Geschichte der Dorfer aufder Danziger Hohe, Danzig 1938, s. 90.

21 A. Zube, Danzig..., s. 47. ^;

22 J. Muhl, Geschichte..., s. 90.

23 M. Bogucka, Gdańsk jako ośrodek produkcyjny w XIV-XVII wieku. Warszawa 1962, s. 288. por. J. Muhl, Geschichte..., s. 90.

24 I. Gajewski, Z wysoczyzny..., s. 139.

25 J. Muhl, Geschichte..., s. 90.

26 Tamże, s. 91.

27 Tamże, s. 92.

28 B. Roi, Pruszcz..., s. 33.

29 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 6, Warszawa 1880, s.359.

30 J. Ciarkowski, Pierwszy..., s. 160.

31 A. Zube, Danzig..., s. 67.

32 J. Muhl, Geschichte..., s. 93.

33 A. Zube, Danzig..., s. 48.

34 J. Muhl, Geschichte..., s. 94.

35 Słownik geograficzny..., s. 35

36 I. Gajewski, Z wysoczyzny..., s. 139.

37  A. Zube, Danzig..., s. 48

38 Einwohnerbuch der Danziger Landkreis, Danzig 1927, s. 90-91.

39 Archiwum Parafialne w Mierzeszynie, Kronika Parafialna, s. 3.

40 H. Stępniak, Ludność polska w Wolnym Mieście Gdańsku 1920-1939, Gdańsk 1991, s. 248.

41 Tamże, s. 249.

42 Tamże, s. 258.

43 J. Matynia, Na szlakach walki i męczeństwa województwa gdańskiego 1939-1945, Gdynia 1967,s. 13.

44 J. Krośnicka, Zanim Gdańskie Wyżyny wróciły do Polski, Pelplin 1997, s. 128-130. 45 Tamże, s. 89-90.

46 W. Chojnacki, Słownik polskich nazw miejscowości w B. Prusach Wschodnich i na obszarze B. Wolnego Miasta Gdańska z 1941 roku, Poznań 1946, s. 175.

47 A. Zube, Danzig..., s. 88.

48 Cz. Czupryt, J. Michasiewicz, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945, Warszawa 1988, s. 227

49 Kronika Parafialna, s. 5.

50 Z relacji Bernadety Kolbusz

51Kronika Parafialna, s. l.

52 Tamże, s. l.

53 Tamże, s. 2.

54 Tamże, s. 3.

55 Kronika..., s. 4.

56 Tamże, s. 5.

57 Tamże, s. 6.

58 Tamże, s. 17.

59 Tamże, s. 22.

60 Tamże, s. 42-43.

61 Tamże, s. 46-48.

62 Tamże, s. 50.

63Tamże, s. 56—58.

 64 Tamże, s. 66.

65 Tamże, s. 68.

66 Tamże, s. 120.

67 Tamże, s. 188.

68Kronika..., s. 292.

69 Relacja ks. Gerarda Borysa.

70 Kronika Szkoły Podstawowej w Mierzeszynie, cz. 2.

71 Tamże, cz. 2.

72 Kronika Biblioteki Publicznej w Mierzeszynie.

73 Kronika Ochotniczej Straży Pożarnej w Mierzeszynie.

74 Relacja Ryszarda Sochy.

 Publikacja jest wynikiem konkursu zorganizowanego w Powiecie Gdańskim. Niniejsza publikacja stanowi promocję Powiatu Gdańskiego.

DOŁĄCZ DO NAS